وقتی که یک بار پروژه تحلیل داده انجام می شود، در کنار مزایایی که دارد، چه چیزی ممکن است ما را تهدید جدی بکند؟ آیا فریب‌های تحلیل داده را می شناسید؟ این عنوان نوشته ای بود که پیش تر به آن پرداختم و سه فریب با عناوین زیر را درباره آن توضیح دادم:

⇐از خاک داده تا طلای تحلیل

⇐وقتی تحلیل داده بخشی از مغز را از کار می اندازد

⇐ابزار تحلیل داده مهمتر از هدف!؟

در این نوشته به فریب چهارم تحلیل داده می‌پردازم.

تغییر، اجتناب ناپذیر است

جهان پیرامون ما مدام در حال تغییر است. حتما تا بحال به این نتیجه رسیده اید که داده منجمد نمی‌شود؛ بلکه مثل رودخانه جاری است. ما می توانیم تصاویری از وضعیت کسب و کارمان تهیه کنیم، اما هیچ دلیلی ندارد که تصاویر امروز و فردا یکسان باشند. پس چطور می‌شود که در چنین شرایطی، برخی فریب می‌خورند و با یک بار انجام فرآیند تحلیل داده و رسیدن به خروجی، کار را تمام‌شده می‌دانند؟

بعضی از قاعده های بازی در کسب و کار هستند که در طول زمان چندان تغییری نمی کنند. در علم اقتصاد و در تجربه اهل فن گاهی عباراتی وجود دارد که اشاره به همین قواعد بازی دارد. مثلا اگر عرضه کم بشود قیمت احتمالا زیاد می شود. یا مشتری راضی، مشتری می آورد. اما بعضی موضوعات هستند که مدام در حال تغییر هستند. اینکه مشتریان به چه چیز بیشتر رغبت دارند. اینکه رقبا روی چه چیزهایی مانور می دهند. و مانند اینها.

تحلیل داده می تواند بگوید در گذشته وضعیت چگونه بوده و بر مبنای آن، آینده به نظر می رسد چگونه باشد. اما وقتی مبنا (گذشته ای که از آن داده ارائه شده) تغییر می کند، یعنی کمی در آینده پیش می رویم و داده های جدیدی بدست می آوریم، آنگاه پیش بینی از آینده و حتی توصیف گذشته ممکن است دچار تغییرات جدی بشوند.

پروژه تحلیل داده یک جا بماند می گندد

فرض کنید با انجام یک پروژه تحلیل داده متوجه شده اید که اقبال مشتریان، در آینده نزدیک، به یکی از کالاهای شما زیاد خواهد شد. این یعنی پیش بینی می‌شود که فروش دسته خاصی از محصولات در آینده نزدیک بالاتر رود. این آینده نزدیک را مثلا حدود یکی دو ماه در نظر بگیرید. برای دو ماه آینده از آن دسته محصول بیشتر تامین می‌کنید تا فروش بیشتر را پوشش دهید. آیا پس از دو ماه از زمانی که شما پروژه تحلیل داده را انجام دادید، انتظار دارید فروش همان دسته کالا باز هم افزایش داشته باشد؟ آیا دو ماه به دو ماه از آن دسته کالا بیشتر تامین می‌کنید؟ رو چه حسابی؟

آب یک جا بماند می گندد

بله، نمی‌توان پروژه تحلیل داده را یک بار انجام داد و یک عمر از آن استفاده کرد؛ زیرا، به محض استفاده از آن، خود ما تغییر خواهیم کرد، محیط ما و مشتریان ما تغییر خواهند کرد و شرایط متفاوت خواهد شد.

در شرایط متفاوت، بدیهی است که تحلیل‌های جدیدی مورد نیاز است. البته اینکه فرآیند تحلیل داده بخواهد به طور مداوم در قالب پروژه‌های متعدد انجام شود غیراقتصادی و غیرمعقول است.

چاره کار این است که ابتدا آگاه باشیم که در بازه های زمانی مختلف نیازمند تکرار پروژه تحلیل داده هستیم. بهتر است برای یافتن زمان مناسب انجام پروژه های تحلیل داده، از خود تحلیل داده کمک بگیریم! همچنین بخش مهمی از کسب و کار را می توان با استفاده از شاخصهای ارزیابی و بصری سازی آنها مورد پایش قرار دارد. یعنی بخش عمده ای از این تحلیل‌ها به ابزار قدرتمندی بنام داشبورد مدیریتی سپرده شود.

امیرمحسن کریمی مجد
karimimajd@busihoush.ir
مدرک دکتری را در رشته مهندسی صنایع گرایش مهندسی سیستمهای اقتصادی اجتماعی در سال 1396 از دانشگاه علم و صنعت دریافت کرده ام. در دوره دکتری حوزه پژوهشی من حوزه تحلیل شبکه های اجتماعی بوده است. دو کسب و کار به همراه دوستانم در حوزه‌های داده کاوی و هوش تجاری راه اندازی کرده ام. در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد در دانشگاههای تهران و امیرکبیر، در پروژه های گوناگونی در حوزه سیستمهای اطلاعاتی و هوش مصنوعی شرکت داشته ام.

یک دیدگاه برای “تحلیل داده اگر یک جا بماند می گندد”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *