نوآوری فقط برای شرکتهای بزرگی که اسمهایشان در کتابهای بهترینها آمده و در حال رقابت هستند نیست. یا اینکه فقط برای شرکتهایی باشد که اصطلاحا «آهوی آنها از پل عبور کرده». به هیچ وجه. نوآوری برای شرکتهایی که برای بقا میجنگند، در حال رقابت هستند یا خود را یکه تاز بازار میدانند مطرح است. پس مهم وضعیت و اندازه و سابقه شرکت نیست؛ بلکه مهم این است که فرمان نوآوری دست چه کسی باشد؟ در این نوشته میخواهیم درباره نوآوری به فرمان داده صحبت کنیم.

ایده های وحشی؛ نوآوری به فرمان انسان

شما در کسب و کار خود به خوبی ارزش یک ایده فوق العاده برای یک سرویس یا یک محصول جدید حتی برای یک نوع خاص تبلیغ کردن درک کرده اید. این ایده ها از کجا می آیند؟ از ذهن خلاق طراح یا طراحان ایده؛ درست است؟ اغلب این گونه است که دور هم می نشینند (به تعداد از یک! نفر تا همه اعضای شرکت) و به روش طوفان فکری یا روشهای مشابه ایده تولید میکنند. در طی فرایندی چنین، تعدادی ایده وحشی تولید میشود و همکاران دور هم سعی در رام کردن ایده های وحشی میکنند. کسانی که حوصله بیشتری دارند، قبل از چنین جلسه ای از مشتریان چند تا سوال می پرسند و تمایلات و نیازمندیهای مشتریان را برای تولید ایده های رامتر (شاید هم وحشی تر) به جلسه می آورند.

تنوع داده ها

اما این روشها خیلی وقت است جواب نمیدهد. باور ندارید روی این مقاله بزنید. در این مقاله نویسنده اشاره میکند که مشتری، خروجی را تصویر میکند و به طراحی و ساخت و ارائه و موضوعات فنی احاطه ندارد. پس با احتمال بالایی شکست در انتظار توسعه خدمت یا محصول است. از طرف دیگر، به توسعه محصول از روش طوفان فکری که بر اساس ادراک محدود اعضای شرکت از مشتریان است چندان اعتباری نیست. موفقیتهای کوچک گمراهتان نکند. این روشها دیگر جواب نمیدهند. یعنی نوآوری نباید به فرمان شما یا مشتری باشد.

نوآوری به فرمان داده

بگذارید داده ها بیایند و حرفشان را بزنند! داده هایی که حاصل کار مشتری با سرویس/محصول شماست حرفهای زیادی از رفتارش برای گفتن دارد. یک نمونه از این کار را من انجام داده ام. کاربران بلاگفا اندکی قبل از گسترش تلگرام، مخاطب من بودند. از آنها داده های میزان استفاده از خدمات بلاگفا (از کدام خدمات و چقدر استفاده میکنند) را جمع آوری کردم. بلاگفا خدمات بلاگ‌نویسی مختلفی ارائه می کرد. همچنین از آنها اطلاعات دموگرافیکشان (مثل سن و جنسیت و…) نیز گرفتم. اینها همه از طریق پرسشنامه. بعد تحلیل کردم. نتایج فوق العاده بود. گزارش این کار در مقاله ای با عنوانی که در زیر آمده چاپ شده است.

A new data mining methodology for generating new service ideas

ممکن است بعضیها اشکال بگیرند که اساسا داده های پرسشنامه را نمیشود با روشهای داده‌کاوی تحلیل کرد. در پاسخ عرض کنم که اگرچه ما از روش پرسشنامه استفاده کردیم اما تحلیل ما از نوع واقعگرایانه (Objective)، قابل اندازه گیری و مبتنی بر واقعیات است. برای مطالعه بیشتر به این لینک مراجعه کنید.

میخواهیم ببینیم کدام ویژگیهای دموگرافیک و کدام نحوه استفاده از خدمات باهم در داده مشتریان آمده است. یعنی فردی که میانسال و خانه‌دار است از کدام خدمات و چه میزان استفاده میکند.

نوآوری به فرمان داده

نتایج فوق العاده بود. راستش مطالعه مقاله «از خاک داده تا طلای تحلیل» اینجا به کار می آید. اینکه ببینید از میان چند تا گزاره دانشی، شاید دو سه مورد خیلی خودنمایی بکنند. و آن دو سه مورد چقدر میتوانند جذاب باشند:

  • وبلاگ‌نویسان فعال در دو دسته جای میگیرند: 1) آنهایی که فقط دنبال انتشار محتوای خود هستند. 2) آنهایی که دنبال نظرات دیگران درباره محتوای خود (متن، عکس و غیره) هستند.
  • خروجی‌ها عمدتا حول کاربرانی است که یا دانشجو و دانش‌آموز یا زنان خانه‌دار هستند. تاثیر بقیه اقشار ناچیز است.

راه برای شما هم باز است

تحلیل بالا نشان داده چقدر زمینه یک اپ شبکه اجتماعی-مانند که برای گروههای خاصی از جامعه طراحی شده باشد نیاز بوده است . اپی که هم امکان فعالیتهای اجتماعی را جهت انتشار محتوا بدهد هم امکان ایجاد رسانه شخصی. چند وقت بعد، تلگرام، با کشتن وایبر، به تخت سلطنت اپهای مجازی تکیه زد.

برای اینکه یک اپی موفق باشد باز هم نیاز به تحلیل داده دارد. چون تحلیل داده یک جا بماند می گندد. این گونه میتوان ادعا کرد که نوآوری به فرمان داده است.

شما هم میتوانید در کسب و کار خود از ایده های جرقه ای و وحشی یا آنهایی که حاصل تامل دیگران است دست بردارید. میتوانید دشواری جمع آوری داده از مشتریان را بپذیرید تا فرمان نوآوری را به دست داده مشتریان بدهید. قطعا مشتریان، منبع عظیمی برای ایده های نوآورانه هستند.

امیرمحسن کریمی مجد
karimimajd@busihoush.ir
مدرک دکتری را در رشته مهندسی صنایع گرایش مهندسی سیستمهای اقتصادی اجتماعی در سال 1396 از دانشگاه علم و صنعت دریافت کرده ام. در دوره دکتری حوزه پژوهشی من حوزه تحلیل شبکه های اجتماعی بوده است. دو کسب و کار به همراه دوستانم در حوزه‌های داده کاوی و هوش تجاری راه اندازی کرده ام. در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد در دانشگاههای تهران و امیرکبیر، در پروژه های گوناگونی در حوزه سیستمهای اطلاعاتی و هوش مصنوعی شرکت داشته ام.

یک دیدگاه برای “نوآوری به فرمان داده”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *