سالها پیش «اطلاعات دیجیتال از کسب و کار» یک کالای لوکس محسوب میشد. امروز اما اگر کسب و کاری از اطلاعات دیجیتالش استفاده نکند به تدریج از صحنه بازار محو میشود. ما در مورد کسب و کارهایی که به چنین اطلاعاتی دسترسی ندارند صحبت نمی کنیم. یا حتی آنهایی که هنوز اطلاعاتشان را دیجیتال نکرده اند. صحبت درباره آنهایی است که می خواهند از اطلاعات دیجیتالشان استفاده کنند. و با این چالش روبرو می شوند: هوش مصنوعی یا داده کاوی ؛ کسب و کار من به کدام یک احتیاج دارد؟

در جریان کارگاه آشنایی با فراگیری ماشین در حال ارائه مباحث بودم که بزرگواری پرسید: فرق فراگیری ماشین با داده کاوی چیست؟ فراگیری ماشین زیرمجموعه هوش مصنوعی است. و هر دو در عمل معنادار می شوند. پس سوال را عوض کردم (شد عنوان این نوشته) و اکنون میخواهم به آن سوال پاسخ دهم.

هوش مصنوعی یا داده کاوی

با مسأله روبرو شوید

کسی که میداند مسأله کسب و کارش چیست، به دنبال راه حل آن خواهد رفت. و آن را خواهد یافت.

ما به دنبال تعاریف هوش مصنوعی و داده کاوی برای مقایسه آنها نیستیم (مقایسه ای از این دو موضوع را در این لینک می توانید بیابید). بلکه می خواهیم در عمل بین آنها انتخاب درستی داشته باشیم. هوش مصنوعی و داده کاوی هر دو ابزار محسوب می شوند نه هدف. پس مهم است ابتدا مسأله و هدف به درستی تعریف شود.

ابزار مهمتر است یا هدف؟

هوش مصنوعی را به خدمت بگیر

در نوشته هوش مصنوعی را به خدمت بگیر گفتیم که کار اصلی هوش مصنوعی، یادگیری کامپیوتر از رفتار ما است. و هدف این است که دستیاران ماهر و دانایی برای ما ایجاد کند. به عبارت ساده تر هر جا که بخواهیم چنین دستیارانی داشته باشیم که بعضی کارها را خودکار و خودمختار به بهترین شکل انجام دهند راه حل هوش مصنوعی گزینه مناسبی است. آنها میتوانند مثل یک

  • منشی به نامه های دیجیتال پاسخ دهد و آنها را دسته بندی کند.
  • فروشنده به مشتریان پیشنهادهای جذاب بدهد و آنها را هدایت کند.
  • نگهبان وضعیت دربها، فلکه‌ها، ورودیها، خروجی‌ها حتی گاوها را کنترل کند.

اینها تنها مثال‌هایی از قابلیتهای هوش مصنوعی هستند. نمونه های متعدد دیگری هم وجود دارد که همگی در یک چیز مشترک هستند. کاری که برای ما به طور کامل روشن و تعریف شده است اما از نظر اقتصادی، بهداشتی یا هر چیز دیگری میخواهیم ماشین آن را انجام دهد.

یک دستیار یا یک تحول؟

داده کاوی را به خدمت بگیر

در نوشته «از خاک داده تا طلای تحلیل» همراه با مثال‌هایی گفتیم که خروجی داده کاوی، گزارشهای دانشی است. پس وقتی بخواهیم درک و دانشمان از کسب و کارمان را بروز کنیم، از داده کاوی استفاده می کنیم. به عبارت ساده تر، اگر به دنبال گرفتن یک تصمیم جدید که گاهی همراه با تحول و گاهی همراه با نوآوری در کسب و کار است از داده کاوی استفاده می کنیم.

نوآوری به فرمان داده را مطالعه کنید

داده کاوی یک پروژه است با محوریت داده. استفاده از داده کاوی یعنی مدیریت به فرمان داده. البته داده کاوی، در کنار گزارش‌ها و داشبوردهای مدیریتی، میتواند یک ماژول مفید و قدرتمند در سرویس هوش تجاری شما باشد. همه اینها بستگی به مسأله و هدف شما دارد.

هوش مصنوعی یا داده کاوی ؛ کسب و کار من به کدام یک احتیاج دارد؟

آیا می خواهید از دست انجام بعضی کارهای خسته کننده دوره ای (مثلا روزمره) راحت شوید و آنها را به یک دستیار حرفه ای بسپارید؟ یا یک خبره قدرتمند میخواهید تا دائما و با دقت بالا، همه چیز را کنترل کند و به موقع اقدامات تعریف‌شده را انجام دهد؟ اگر بله شما دنبال یک راه حل هوش مصنوعی هستید.

برای شما شاید گروه‌بندی‌های مشتریان، اقلامی که آنها با هم خریداری میکنند، موضوعاتی که برایشان جذاب است یا مدل رفتاری آنها در مواجهه با وبسایت شما جذاب باشد. اگر بله تنها کاری که می‌باید انجام بدهید اجرای یک پروژه داده کاوی است. یک پروژه داده کاوی میتواند درک و شناخت بیشتری به شما برای تصمیم‌گیری بهتر به ارمغان بیاورد.

اصلی‌ترین و پرکاربردترین زیرمجموعه هوش مصنوعی، فراگیری ماشین است. فراگیری ماشین از سه قسمت عمده تشکیل شده است: خوشه‌بندی، طبقه‌بندی و یادگیری تقویتی. جالب است بدانید که خوشه‌بندی و طبقه‌بندی به عنوان دو بخش اصلی داده کاوی به شمار می روند.

امیرمحسن کریمی مجد
karimimajd@busihoush.ir
مدرک دکتری را در رشته مهندسی صنایع گرایش مهندسی سیستمهای اقتصادی اجتماعی در سال 1396 از دانشگاه علم و صنعت دریافت کرده ام. در دوره دکتری حوزه پژوهشی من حوزه تحلیل شبکه های اجتماعی بوده است. دو کسب و کار به همراه دوستانم در حوزه‌های داده کاوی و هوش تجاری راه اندازی کرده ام. در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد در دانشگاههای تهران و امیرکبیر، در پروژه های گوناگونی در حوزه سیستمهای اطلاعاتی و هوش مصنوعی شرکت داشته ام.

یک دیدگاه برای “هوش مصنوعی یا داده کاوی ؛ کسب و کار من به کدام یک احتیاج دارد؟”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *